Srpski PEN centar

100 godina Srpskog PEN centra

Prepoznat kao glas razuma u burnim vremenima i kao važan deo svetske federacije pisaca, Srpski PEN centar je posvećen promociji vrhunske savremene književnosti, međunarodnoj književnoj i kulturnoj saradnji, kao i zaštiti umetničkih sloboda i prava izražavanja.

Beograd, 20. februara 2026.

Pre 100 godina, 26. februara 1926. godine, u Beogradu je osnovan Srpski PEN centar.
Osnivači Srpskog PEN centra bili su: Ivo Andrić, Miloš Crnjanski, Jovan Dučić, Isidora Sekulić, Bogdan Popović, Pavle Popović, Slobodan Jovanović, Dragiša Vasić, Gustav Krklec, Milan Kašanin, Todor Manojlović, Veljko Petrović, Milan Bogdanović, Ivo Vojnović, i mnogi drugi značajni srpski pisci. Prvi predsednik Srpskog PEN centra bio je Bogdan Popović, dok je sekretar bila Isidora Sekulić.
Kao jedno od najstarijih umetničkih udruženja u Srbiji, Srpski PEN centar je učesnik i svedok naše novije književne i kulturne istorije. Prvi važniji događaj Srpskog PEN centra bila je poseta indijskog pesnika i dobitnika Nobelove nagrade za književnost Rabindranata Tagore Beogradu u novembru 1926. godine.
Istorija Srpskog PEN centra neobično je zanimljiva i uzbudljiva kao retko koje druge umetničke i kulturne acocijacije u Srbiji u proteklom veku. Menjala su se vremena i okolnosti u kojima je Srpski PEN centar delovao, ali se jedno nije promenilo: u Srpskom PEN centru uvek su bili aktivni najznačajniji srpski pisci jednog doba. Zahvaljujući toj činjenici, kao i mnoštvu aktivnosti koje je imao u proteklih 100 godina, istorija Srpskog PEN centra je dragoceno svedočanstvo o književnoj i kulturnoj istoriji Beograda i Srbije modernog doba.
Srpski PEN centar je autonomni deo Međunarodnog PEN, osnovanog 1921. godine, jedinstvene svetske organizacije pisaca, urednika i prevodilaca. Srpski PEN centar je jedan od najstarijih i najaktivnijih centara Međunarodnog PEN (ukupno ih ima 146 na 6 kontinenata). Ugledno mesto Srpskog PEN centra u porodici Međunarodnog PEN potvrđeno je i potpredsedničkom funkcijom u ovoj svetskoj organizaciji.
Pored niza drugih aktivnosti, Srpski PEN centar već 60 godina dodeljuje Nagradu za najboljeg stranog prevodioca srpske književnosti. Srpski PEN centar organizuje bijenalnu Regionalnu konferenciju posvećenu važnim pitanjima savremene književnosti. Srpski PEN centar je osnivač mreže Balkanskih PEN centara.
Srpski PEN centar je organizovao 77. Kongres Međunarodnog PEN u Beogradu u septembru 2011. To je jedini kongres PEN održan u Srbiji. Prema zvaničnim izveštajima Međunarodnog PEN, Kongres u Beogradu, na kome je doneta Beogradska deklaracija o jezičkim pravima i zaštiti ugroženih jezika, najbolje je organizovani kongres PEN u XXI veku.
Prepoznat kao glas razuma u burnim vremenima i kao važan deo svetske federacije pisaca, Srpski PEN centar je posvećen promociji vrhunske savremene književnosti, međunarodnoj književnoj i kulturnoj saradnji, kao i zaštiti umetničkih sloboda i prava izražavanja.
– Srpski PEN centar obeležava 100 godina od svog osnivanja u duhu najboljih penovskih tradicija, organizujući međunarodne književne događaje, podstičući duh dijaloga, razumevanja i kritičkog mišljenja. Srpski PEN centar je govorio kada je to trebalo i kada se nije smelo ćutati. Vek Srpskog PEN centra obavezuje nas da tu istoriju nastavimo i u vremenima kada kultura nema ulogu i uticaj kakvu je imala pre samo nekoliko decenija. To, međutim, nije razlog da se pokolebamo, već da se uvek setimo načela Povelje Međunarodnog PEN i starog iskustva koje ima snagu i u novim vremenima: kultura i književnost se potiskuju upravo zato što su važni. Obeležavajući 100 godina Srpskog PEN centra, nastojimo da delujemo tako da se ta istorija nastavi i da prisustvo PEN u srpskoj književnosti i kulturi bude dostojno velikih trenutaka iz naše stogodišnje istorije – poručuju iz Srpskog PEN centra.
Stogodišnjicu svog rada Srpski PEN centar obeležiće nizom događaja koje će u različitim gradovima Srbije organizovati do kraja godine.
Predsednica Srpskog PEN centra je Vida Ognjenović, potpredsednici su Zoran Paunović i Gojko Božović, dok su članovi Upravnog odbora Mihajlo Pantić, Vladislav Bajac, Vladislava Gordić Petković, Neda Nikolić Bobić, Bratislav Milanović i Ana Marija Grbić.