Dopunjeno izdanje prepiske Danila Kiša: Biografija iz pisama

Beograd, 9. aprila 2025. – Novo, dopunjeno izdanje knjige Danila Kiša Iz prepiske, koju je priredila Mirjana Miočinović, objavljeno je u izdanju Arhipelaga, izdavača koji već više od deset godina ekskluzivno objavljuje Kišova dela za Srbiju, Bosnu i Hercegovini u Hrvatsku.
U ovoj knjizi na preko 630 strana nalaze se Kišova pisma prijateljima, velikim srpskim, jugoslovenskim i svetskim piscima, prevodiocima, saradnicima, urednicima i izdavačima. Naravno, tu su i pisma koja su upućena Kišu. Iz književne i lične zaostavštine Danila Kiša pred čitaocima se našla velika knjiga prepiske od dečačkih i mladićkih dana do meseci uoči piščeve smrti.
Okupljena na jednom mestu, pisma Danila Kiša i pisma koja je on dobijao dragocena su hronika jedne književne i ljudske avanture, ali i jednog društvenog, kulturnog i književnog doba.
U novom i dopunjenom izdanju knjige Iz prepiske prvi put se objavljuje i pismo Kišove majke upućeno predsedniku opštine Cetinje 5. januara 1947. godine. U tom pismu Kišova majka se interesuje za sudbinu cetinjskog dela svoje porodice. Na osnovu tog pisma, posredstvom Crvenog krsta, doći će do repatrijacije Danila Kiša, njegove majke i sestre iz Mađarske na Cetinje u toku 1947. godine. U ovom izdanju objavljeno je i to pismo i njegova fotokopija kao još jedan sačuvani trag iz vremena.
Mnoštvo ljudskih sudbina, mnoštvo ljudskih planova i ambicija, strasti i namera, događaja i svedočenja pojavljuje se u ovoj knjizi. Sa ovom knjigom bolje razumemo i život i literaturu Danila Kiša, ali pouzdanije pratimo i sudbine i karaktere tolikih drugih ljudi, kao i procese u kojima su oni uzimali učešće.
Pored porodičnih pisama, među kojima je i očevo pismo koje se nalazi u osnovama Kišovog romana Peščanik, najveći deo knjige zauzimaju pisma koja prate Kišov neraskidivi spoj života i literature. To je Kišova prepiska s piscima i drugim prijateljima, izdavačima i urednicima, kritičarima i prevodiocima, čitaocima, savremenicima i saputnicima nastajala od književne mladosti do poslednje godine piščevog života. Ta prepiska podrazumeva ogroman raspon i najrazličitija književna, poetička, politička ili ljudska stanovišta: od Miroslava Krleže do Oskara Daviča, od Milovana Đilasa do Borislava Pekića, od Sergeja Dovlatova do Bulata Okudžave, od Mirka Kovača do Miodraga Bulatovića, od Karla Štajnera do Dragoslava Mihailovića, od Fransoa Miterana do Ivana Stambolića, od Ljube Popovića do Marije Čudine, od Petra Vujičića do Predraga Matvejevića, od Vide Ognjenović do Ilme Rakusa, od Roksande Njeguš do Drenke Vilen, od Čarlsa Simića do Suzan Sontag, od Ištvana Eršija do Pjotra Raviča, od Milana Kundere do Marka Stranda, od Ota Bihalji-Merina do Ljubiše Jocića, od Zuke Džumhura do Milovana Danojlića, od Aleksandra Mandića do Gabija Glajhmana, od Eve Nahir, junakinje dokumengtarnog filma Goli život, do Kloda Avlina, i nebrojenih drugih koji u najrazličitijim ulogama nastupaju u ovoj knjizi.
– Iz Kišovih pisama i pisama njegovih prijatelja, saradnika i savremenika sklapa se najbolja i najpotpunija piščeva biografija. Nastajala sporadično, konkretnim povodima, ta nehotična biografija odaje utisak spontanosti i odsustva naknadne pameti, životnosti i autentičnosti. U tome je naročita draž i značaj ove prepiske. Ispisana iz prve ruke, i u dahu i u trenutku, ova biografija iz pisama nosi obeležje povoda i vremena u kome je nastala, bez naknadnih racionalizacija – kaže Gojko Božović u predgovoru knjizi Iz prepiske.
Knjiga Iz prepiske ne bi bila nastati u ovom obliku bez ogromnog priređivačkog truda Mirjane Miočinović. Ona je u ovoj knjizi mnogo više od priređivača. Danilo Kiš svoja pisma najčešće nije čuvao, ali je čuvao pisma koja je dobijao. Rekonstrukcija Kišove prepiske, od koje se najveći deo nije nalazio u piščevoj arhivi, predstavlja pravi istraživački poduhvat. U nastanku knjige Iz prepiske ta sačuvana pisma drugih bila su često trag kojim treba ići ne bi li se došlo do originala Kišovih pisama u arhivima piščevih sagovornika ili njihovih naslednika.